Kalibratie van temperatuur en vochtigheid
Kalibratie van temperatuur en vochtigheid in meetinstrumenten
Kalibratie is een procedure om de fout in de aflezing van een meetinstrument van een willekeurige fysische grootheid op te sporen met een bepaald betrouwbaarheidsniveau (gewoonlijk 95%). Het is een middel voor herleidbaarheid binnen het Internationaal Stelsel van Eenheden. Hieronder bekijken we de kalibratie van temperatuur en vochtigheid in meetinstrumenten in meer detail.
Met name voor thermometers en hygrometers is het bijzonder belangrijk dat de gebruiker zich bewust is van eventuele afwijkingen (fouten) ten opzichte van de standaardeenheden die het betreffende meetinstrument/apparaat kan hebben, vooral wanneer het gebruik kritieke metingen omvat of wanneer er specifieke criteria/specificaties zijn vastgesteld.
Kalibratie is het middel om deze informatie te verkrijgen, en daarom zijn er gespecialiseerde kalibratielaboratoria die voor elke thermometer of hygrometer een kalibratiecertificaat afgeven, waarop onder meer de afwijking van de aflezing en de bijbehorende meetonzekerheid worden aangegeven.
De gebruiker wordt geadviseerd om kalibratielaboratoria te kiezen die geaccrediteerd zijn door het Helleense Accreditatiesysteem ESYD of een andere internationaal erkende instantie, om de kwaliteit van de geleverde diensten te waarborgen. Geaccrediteerde kalibratielaboratoria volgen technische richtlijnen die zijn gebaseerd op standaard en internationaal erkende technische richtlijnen, hanteren een geïntegreerd kwaliteitssysteem op basis van de norm ISO 17025, voeren de noodzakelijke interne kwaliteitscontroles uit en worden regelmatig geïnspecteerd door de ESYD. Het is even belangrijk om kalibratielaboratoria te selecteren met een hoge meetcapaciteit, om zo de laagst mogelijke meetonzekerheden te bereiken.
Indicatieve voorbeelden van kalibratie
De gebruiker wordt, afhankelijk van het beoogde gebruik van het temperatuur- en vochtigheidsregistratieapparaat, gevraagd om de waarden van temperatuur en relatieve vochtigheid te kiezen waarop hij zijn meetinstrument wil kalibreren. Voor een temperatuurlogger die bestemd is voor het meten van vriestemperaturen, met normale werking bij ongeveer -19°C, kan de gebruiker er bijvoorbeeld voor kiezen om de temperatuur van het instrument te kalibreren bij -25°C, -15°C en -5°C. Op deze manier wordt vrijwel het hele bereik aan temperaturen gedekt dat zich binnen zijn vriezer voordoet.
Afbeelding: Temperaturen die zich ontwikkelen in een vrieskamer tijdens normale werking (min. -19°C) en tijdens het ontdooiproces (max 1°C gedurende 1 minuut)
Op vergelijkbare wijze kan de gebruiker, voor een temperatuur- en vochtigheidsregistratieapparaat dat bestemd is voor metingen in een bewaarkamer met normale werking van 2°C tot 8°C, ervoor kiezen om de temperatuur te kalibreren bij 0°C, 5°C en 10°C, en de relatieve vochtigheid bij 30%, 60% en 90% RV. In ieder geval moet de gebruiker rekening houden met de temperatuur- en vochtigheidsniveaus die zijn instrument geacht wordt te meten en kalibratie aanvragen op de punten die hij passend acht.
Afbeelding: Temperaturen die zich ontwikkelen in een bewaarkamer (min. 6,22°C)
Kalibratiecertificaat met ESYD- en ILAC-logo
Aangezien het kalibratieresultaat betrekking heeft op het actuele meetgedrag van het instrument, wordt aanbevolen om de kalibratie van thermometers en hygrometers eenmaal per jaar uit te voeren. Dit interval wordt echter uitsluitend door de gebruiker bepaald en kan worden aangepast op basis van de kritischheid van het gebruik.
De standaarduitrusting die voor het kalibratieproces wordt gebruikt door Total Q biedt herleidbaarheid naar de nationale standaarden van Griekenland, Frankrijk en Duitsland. Het kalibratielaboratorium van Total Q is geaccrediteerd door de ESYD volgens de eisen van de norm ELOT EN ISO/IEC 17025:2017.
Over de auteur: Eleni Hatzoudi is kalibratietechnicus, met jarenlange ervaring, bij de ESYD-gecertificeerde onderneming Total Q Calibration Laboratories S.A.